Emeklilik bekleyenlere yeni fırsat! Eksik günü olanları ilgilendiriyor
Emeklilik için yaş ve sigortalılık süresi şartlarını tamamlamasına rağmen prim günü eksik kalan vatandaşların başvurabileceği bazı yöntemler bulunuyor.
Doğum ve askerlik borçlanması, isteğe bağlı sigorta ve durdurulan Bağ-Kur hizmetlerinin ihyası bunların başında geliyor. Ancak mevzuat, vatandaşlara istediği kadar eksik günü para ödeyerek tamamlama hakkı vermiyor. Borçlanma yalnızca kanunda belirtilen süreler için yapılabiliyor.
Türkiye'de binlerce çalışan emeklilik tarihini hesaplarken prim günü eksikliğiyle karşılaşıyor. Özellikle çalışma hayatına ara verenler, doğum nedeniyle işten uzak kalan kadınlar, askerlik yapan erkekler ve geçmişte Bağ-Kur hizmetleri durdurulan vatandaşlar için farklı seçenekler söz konusu.
Emeklilik planlamasında ise hangi yöntemin kullanılacağı önem taşıyor. Çünkü yapılan borçlanma veya isteğe bağlı sigorta ödemeleri yalnızca prim gününü artırmakla kalmayıp bazı durumlarda sigortalılık statüsünü ve emeklilik koşullarını da etkileyebiliyor.
HER EKSİK PRİM GÜNÜ SATIN ALINAMIYOR
Prim eksiği bulunanların dikkat etmesi gereken ilk nokta, geçmişte çalışılmayan herhangi bir dönemin doğrudan satın alınamayacağı.
Sosyal güvenlik mevzuatı yalnızca belirli sürelerin borçlanılmasına izin veriyor. Kişinin borçlanma hakkının bulunmadığı boş bir çalışma dönemini geriye dönük ödeme yaparak prim gününe çevirmesi genel olarak mümkün değil.
Bu nedenle öncelikle sigorta başlangıç tarihi, mevcut prim sayısı ve borçlanmaya uygun dönemlerin belirlenmesi gerekiyor.
KADINLAR 2 BİN 160 GÜNE KADAR DOĞUM BORÇLANMASI YAPABİLİYOR
Kadın sigortalılar açısından en önemli seçeneklerden biri doğum borçlanması.
Gerekli şartların karşılanması halinde sigortalılar üç doğuma kadar borçlanma yapabiliyor. Her çocuk için en fazla iki yıllık süre dikkate alındığında toplam borçlanma süresi 2 bin 160 güne kadar çıkabiliyor.
Doğum borçlanmasında sigorta başlangıcı, doğum tarihleri ve borçlanılacak dönemde adına prim ödenip ödenmediği gibi ayrıntılar önem taşıyor.
ASKERLİK BORÇLANMASI EMEKLİLİK HESABINI DEĞİŞTİREBİLİR
Erkek sigortalılar ise askerlikte geçen sürelerini belirli koşullarla borçlanabiliyor. Böylece borçlanılan süre kadar prim günü kazanılabiliyor.
Askerliğini ilk sigortalı olduğu tarihten önce yapanlar açısından ise ayrı bir avantaj ortaya çıkabiliyor. Sigorta başlangıcından önceki askerlik süresinin borçlanılması, başlangıç tarihini borçlanılan süre kadar geriye götürebiliyor.
Özellikle eski mevzuata tabi sigortalılarda başlangıç tarihindeki değişiklik, kişinin tabi olduğu emeklilik koşullarını etkileyebileceği için hesaplamanın başvuru öncesinde yapılması önem taşıyor.
ÇALIŞMAYANLAR İSTEĞE BAĞLI SİGORTA ÖDEYEBİLİYOR
Aktif olarak çalışmayan ve gerekli şartları karşılayan vatandaşların değerlendirebileceği seçeneklerden biri de isteğe bağlı sigorta.
Bu yöntemde kişi primini kendisi ödeyerek sigortalılık süresine yeni günler ekleyebiliyor. Ancak burada önemli bir ayrıntı bulunuyor.
İsteğe bağlı sigorta kapsamında ödenen sürelerin genel olarak 4B (Bağ-Kur) kapsamında değerlendirilmesi, özellikle farklı sigortalılık statülerinde hizmeti bulunanların emeklilik hesabını etkileyebiliyor.
Bu nedenle SSK'dan emekli olmayı planlayan bir kişinin prim eksiğini isteğe bağlı sigortayla tamamlamadan önce statü hesabını kontrol etmesi önem taşıyor.
BAĞ-KUR'DA DURDURULAN SÜRELER İHYA EDİLEBİLİYOR
Geçmiş dönemlerde prim borçları nedeniyle hizmet süreleri durdurulan bazı Bağ-Kur sigortalıları açısından ise ihya seçeneği bulunuyor.
Mevzuattaki şartların karşılanması ve hesaplanan tutarın ödenmesi halinde daha önce durdurulan sigortalılık süreleri yeniden geçerli hale getirilebiliyor. Böylelikle söz konusu dönemler emeklilik hesabına yeniden dahil edilebiliyor.
İhya ile normal borçlanma birbirinden farklı uygulamalar olduğu için kişinin geçmiş Bağ-Kur kayıtlarının ayrıca incelenmesi gerekiyor.
YURT DIŞINDA GEÇEN SÜRELER İÇİN DE BORÇLANMA İMKANI VAR
Yurt dışında yaşayan veya çalışmış Türk vatandaşları açısından da mevzuatta belirlenen koşullar kapsamında yurt dışı borçlanması yapılabiliyor.
Yurt dışı borçlanmasının emeklilik statüsüne etkisi bulunduğundan, ödenecek tutarın yanı sıra hangi statü kapsamında değerlendirileceğinin de hesaba katılması gerekiyor.
DOĞUM VE ASKERLİK DIŞINDA DA BORÇLANILABİLEN SÜRELER VAR
Sosyal güvenlik mevzuatında doğum ve askerlik dışında da belirli koşullarla borçlanılabilecek dönemler bulunuyor. Bunlar arasında bazı ücretsiz izin dönemleri, avukatlık stajında geçen süreler, doktora veya tıpta uzmanlık öğreniminde geçen bazı dönemler ile grev ve lokavt süreleri gibi özel durumlar yer alabiliyor.
Ancak bu hakların tamamı herkese uygulanmıyor. Borçlanma yapılabilmesi için kişinin mevzuatta belirtilen şartları taşıması gerekiyor.
PRİM ÖDEMEDEN ÖNCE EMEKLİLİK HESABI YAPILMALI
Prim günü eksik olan bir kişinin doğrudan borçlanma veya isteğe bağlı sigorta ödemesine başlaması her zaman en avantajlı seçenek olmayabilir.
Özellikle SSK ve Bağ-Kur arasında geçiş yapanlarda ödenen primlerin hangi statüye sayılacağı önem taşıyor. Yanlış yapılan bir planlama, hedeflenen emeklilik statüsünün değişmesine veya daha fazla prim ödeme zorunluluğunun ortaya çıkmasına neden olabilir.
Bu nedenle emeklilik için prim eksiğini kapatmak isteyenlerin öncelikle SGK hizmet dökümünü kontrol ederek mevcut prim gününü, sigorta başlangıcını ve hangi statüden emeklilik hakkı kazanacağını hesaplaması gerekiyor.
