İran'ın yeni dini lideri resmen açıklandı: Mücteba Hamaney kimdir?

---

8 Mart Pazar günü akşam saatlerinde ise dini lideri seçmekle görevli 88 din adamından oluşan Uzmanlar Meclisi, yeni liderin Mücteba Hamaney olduğunu duyurdu.

Devrim Muhafızları ile bağlantılı yarı resmi Fars Haber Ajansı'na göre, duyurunun Ali Hamaney'in cenazesinden önce yapılması beklenmiyordu.
8 Mart'ta gündüz saatlerinde ise liderin belirlendiği açıklandı ancak isim birkaç saat gizli tutuldu.

Pezeşkiyan'dan tebrik mesajı

İran Meclisi Haber Ajansı (ICANA), Hamaney'in seçilmesiyle ilgili Pezeşkiyan'ın tebrik mesajını yayımladı.

İran Cumhurbaşkanı mesajında, "Ülkedeki mevcut sorunların üstesinden gelebilmek sizin hikmetli liderliğinizin yanı sıra halkın güven, dayanışma, katılım ve geniş tabanlı direnişine dayanan bir ortamın oluşturulmasıyla mümkün olacaktır." ifadelerini kullandı.

Pezeşkiyan, ülkede birliği koruma, ileri, bağımsız bir İran inşa etme yolunda yeni lidere Allah'tan başarılar dilediğini kaydetti.

Mücteba Hamaney kimdir?

Mücteba Hüseyni Hamaney 17 Eylül 1969’da Meşhed kentinde doğdu. ABD-İsrail'in 28 Şubat'ta hava saldırısıyla öldürülen eski İran lideri Ali Hamaney’in ikinci oğlu olan Mücteba Hamaney, 1979 yılında ailesinin Tahran’a taşınmasından sonra dini eğitimine Kum’daki İslam ilimler okulunda devam ederek, ileri düzeyde fıkıh ve usul eğitimi aldı.

Bazı dini otoriteler ve babası tarafından verilen “harici dersler” şeklinde nitelendirilen “içtihat dersleri müderrisliği” eğitimi de alan Hamaney, daha sonra bu dersleri okutan kişiler arasında yer aldı. Şii mezhebine göre, İslami ilimlerin en üst seviyesi kabul edilen bu eğitimi alan kimselerin artık kimseyi taklit etmesine gerek görülmüyor ve müçtehit olarak kabul ediliyor.

Mücteba Hamaney, İran-Irak Savaşı (1980-1988) sırasında İran'ın silahlı gücü Besic'in gönüllü bir üyesi olarak cephede bulundu.

Resmi bir görevi olmamasına rağmen 2000’lerin ortalarından itibaren hem ulusal hem de uluslararası medyada Mücteba adı daha fazla duyulmaya başlandı.

Bazı analistler, dolaylı etkisine dikkati çekerek, İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun bazı komutanlarıyla ilişkileri olduğunu, 2005 ve 2009 cumhurbaşkanlığı seçimlerinde rol aldığını ve bazı atamalar ile siyasi koordinasyonlar üzerinde etkili olduğunu ileri sürdü.

Son yıllarda medyada, babasının halefi olarak sıkça gündeme getirilen Mücteba Hamaney’in kamuoyuna yansıyan, kişisel hayatı hakkında sınırlı bilgi var. Mücteba Hamaney, genellikle medyadan uzak bir yaşam sürdü.

İran liderinin yetkileri

İran'da seçimle iş başına gelen Cumhurbaşkanı sınırlı yetkilere sahipken, “liderlik makamı”, tüm devlet organlarının üzerinde, sahip olduğu anayasal yetkilerle iç ve dış politika konularında son sözü söyleyen merci kabul ediliyor.

Cumhurbaşkanı dahil tüm devlet organlarının üzerinde bir otoriteye sahip ve “rehber” olarak adlandırılan devlet başkanı, İran Silahlı Kuvvetleri Başkomutanı olarak iç güvenlik ve dış politika konularında da belirleyici rol oynuyor.

İran lideri, 88 kişiden oluşan ve halk tarafından 8 yılda bir seçilen Uzmanlar Meclisi tarafından seçiliyor. Bu meclise aday kişilerin çoğu lider tarafından belirlenirken Anayasayı Koruyucular Konseyi (AAK) tarafından da onaylanıyor. AAK’nin uygun görmediği kişiler, Uzmanlar Meclisi seçimlerine katılamıyor.

Babasının politikalarını sürdürmesi bekleniyor

Birçok kişi, Mücteba'nın babasının sert politikalarını sürdüreceğini düşünüyor. Bazıları da ABD ve İsrail'in saldırılarında babasını, annesini ve eşini kaybeden Mücteba'nın Batı'nın baskısına boyun eğmesinin muhtemel olmadığını düşünüyor.

Mücteba seçildiği an hedef haline de gelmiş durumda. İsrail Savunma Bakanı, dini liderin halefinin "kesinlikle ortadan kaldırılacak bir hedef" olacağını söylemişti.

ABD ile İsrail'in 28 Şubat'taki hava saldırısında ülke lideri Ali Hamaney öldürülmüş, yeni liderin seçimine kadar söz konusu makamı geçici liderlik konseyi temsil etmişti.